Betül Topaklı / Milliyet.com.tr – Ceyda Karadere, 1983 yılında Trabzon’da dünyaya geldi. Babasını küçük yaşta kaybeden Ceyda, zorlu bir çocukluk ve genç kızlık dönemi geçirdi. Henüz 11 yaşındayken okuldan alınarak çalışmak zorunda bırakıldı. 19 yaşında ailesinin kararıyla evlendirilen genç kızın evliliği 20 yıl sürdü. Ceyda, eşinden ayrılma sürecini ise şu sözlerle anlattı:
“Eşim oldukça cimri bir insandı. Evliliğim boyunca birçok kez ayrılmak istedim ancak 83 yaşındaki annem çocuklarımı yanımda götürmemi istemiyordu. Bana, ‘Çocuklarını bırak, gel’ diyordu. Fakat ben onları geride bırakamazdım. Hayatımın en zor seçimlerinden biriyle karşı karşıyaydım: Ya kendi hayatımı seçecek ya da çocuklarımdan vazgeçecektim. Ben çocuklarımı seçtim.”
30 YAŞINDA EHLİYET ALDI
Ceyda’nın iki oğlu var. Büyük oğlu Rize’de Recep Tayyip Erdoğan Tıp Fakültesi’nde okuyor. Küçük oğlu ise 12. sınıfa gidiyor. “İkisinin de tüm sorumluluğu ve bakımı bana ait” diyen Ceyda, “Çocuklarım biraz büyüdükten sonra eğitim hayatıma yeniden başladım. Dışarıdan ortaokulu ve liseyi tamamladım. O dönemlerde bir işim ve mesleğim yoktu. Bu durum geleceğimle ilgili beni oldukça korkutuyordu. Sonunda 30 yaşında ehliyet almaya karar verdim. Daha önce hiç araç kullanmamıştım. Ancak direksiyon başına geçtiğimde sanki yıllardır araç kullanıyormuşum gibi hissettim. Araç kullanmaya karşı doğal bir yeteneğim olduğunu fark edince bu alanda kendimi geliştirmeye ve yeteneğimin üzerine gitmeye karar verdim” diye konuştu.
‘ANNEM EVLERİNİ ERKEK ÇOCUKLARINA VERDİ’
Ceyda işe servis şoförlüğü yaparak başladı. “Çok sevdiğim bir arkadaşımın turizm şirketi vardı. Onun yanında işe girdim ve beş yıl boyunca servis şoförlüğü yaptım” diyen genç kadın, “Bu süreçte ekonomik özgürlüğümü kazandıktan sonra boşanmaya karar verdim ve eşimden ayrıldım. Ancak hesaba katmadığım bir durum vardı. Annemin, İstanbul Üsküdar’daki dairelerini yalnızca erkek çocuklarına vermiş olmasıydı. Ben de hakkım olduğunu düşünerek dairelerden birini istediğimde, annemden olumsuz yanıt aldım. Bunun üzerine iki oğlumu da yanıma alarak, daha önce hiç bilmediğim Sakarya’nın Karasu ilçesine taşınmaya karar verdim” diyerek, yeni bir hayat kurmak için her şeye yeniden başlamayı göze aldığını dile getirdi.
İŞ BULMAKTA ZORLANDI ANCAK YILMADI
Ancak Ceyda taşındığı Sakarya’nın Karasu ilçesine iş bulmakta oldukça zorlandı. Çünkü söz konusu o yıllarda kadın şoför olmak pek alışılmış bir durum değildi. Ceyda’yı tanımadıkları ve bu işi yapabileceğine inanmadıkları için iş vermek istemiyorlardı. Çalışmak zorunda olan Ceyda da önce bir fırında işe başladı. Marketlere ekmek dağıtıyordu. Ancak otobüs kaptanı olmayı kafasına koymuştu. Bir yandan çalışırken diğer yandan Sakarya merkezli bir otobüs firmasının kapısını çalmaya devam ediyordu.
“Firmanın yönetim kurulu başkanı Suat Akın, başlangıçta benim bu işi yapabileceğime pek inanmasa da ısrarlarım sonucunda bana bir şans verdi ve işe aldı. Ancak o zaman bilmediğim bir şey vardı: Ben sadece otobüs kullanmayacak, aynı zamanda insanların önyargılarını da yıkmak zorunda kalacaktım. Yolcuların bazıları, erkek kaptanların bile yapamayacağı işleri benim nasıl yapabileceğimi sorguluyor, ‘Kadından kaptan mı olur?’ diyerek tepki gösteriyordu. Sürekli kendimi kanıtlamak, bu işi en az erkekler kadar iyi yapabildiğimi göstermek zorundaydım. Benim için artık mesele yalnızca direksiyon başına geçmek değil, kadınların da bu mesleği başarıyla yapabileceğini herkese göstermekti.”
‘DİREKSİYONDA BİR KADIN GÖRÜNCE BİLETİNİ İPTAL EDENLER OLDU’
Ceyda; öncelikle erkek yolcularına, ardından da diğer kaptan arkadaşlarına bu işi başarıyla yapabileceğini gösterdi. “İlk zamanlarda direksiyon başında bir kadın gördüklerinde yolcular arasında şaşkınlık yaşanıyordu” diyen Ceyda, “Hatta ‘Aa, bunu mu kullanacak? Bileti iptal mi etsek?’ düşünceyle biletini iptal ettirenler bile oldu. Bu durum beni üzse de bunu hiçbir zaman belli etmedim. İşimi en iyi şekilde yapmaya ve kendimi kanıtlamaya devam ettim. İlk günden bugüne kadar benimle yolculuk yapan herkes başlangıçta biraz tedirgin olsa da yolculuk sonunda otobüsten inerken, ‘Hayatımızda yaptığımız en konforlu yolculuktu’ diyerek teşekkür etti. Benim için en büyük mutluluk ve gurur kaynağı da insanların önyargılarını kırarak onların güvenini kazanmak oldu” şeklinde konuştu.
“Bu meslekte en büyük engellerden birinin ne yazık ki yine kadınlardan geldiğini gördüm. Kıskanç bakışlar ve olumsuz yorumlarla karşılaştığım zamanlar oldu. Eskiden bunlara çok üzülürdüm ancak zamanla alıştım. Artık söylenenleri ve yapılan yorumları pek umursamıyorum. Sanırım zamanla insan her şeye alışıyor.”
‘UMARIM KADIN KAPTANLARIN SAYISI ARTAR’
Üç yıldır bu mesleği yaptığını ve işini çok sevdiğini söyleyen Ceyda, bu işi yapmak isteyenlere şu tavsiyelerde bulundu: “Yeteneği olan, yorulmaya ve yoğun çalışma temposuna dayanabileceğini düşünen tüm kadınlara bu mesleği tavsiye ediyorum. Elbette çok zor bir iş. Yorgunluk, uykusuzluk ve uzun saatler direksiyon başında olmak kolay değil. Belki de bu nedenle hâlâ daha çok erkek mesleği olarak görülüyor. Ancak tüm bu zorluklara göğüs gerebilen, benim gibi kadınlar da var. Umarım önümüzdeki yıllarda kadın kaptanların sayısı her geçen gün daha da artar.”
