Yılbaşına daha epey zaman varken ışık, süs ve çam süsü almaya başlayanlar var. Bu alışkanlık ilk bakışta kaygı belirtisi gibi görünse de psikoloji böyle otomatik bir bağ kurmuyor.
Ayrıntılar haberimizde.
Kaynak 1 | Kaynak 2
Beklemenin Kendisinden Keyif Alıyorlar
Leaf Van Boven ve Laurence Ashworth’un 2007’de yayımlanan çalışmasında beş deney yapıldı. Katılımcılar, Şükran Günü gibi olumlu olayları beklerken, aynı türden olayları hatırlarken olduğundan daha yoğun duygular yaşadıklarını bildirdi.
Süsleri erkenden alanlarda da keyfin bir kısmı evin nasıl görüneceğini hayal etmekten, süsleri tek tek seçmekten geliyor olabilir. Yine de çalışma, yılbaşı süsü alanları özel olarak incelemedi.
Alışverişi Planlı Yapmayı Seviyorlar
Erken alışverişin ardında çok farklı sebepler olabiliyor: aralık ayındaki kalabalıktan kaçmak, harcamayı zamana yaymak, daha uygun fiyat bulmak ya da sadece hazırlığın tadını çıkarmak.
2015’te yayımlanan bir başka araştırma, gelecekteki güzel deneyimleri düşünmenin olumlu duyguları artırabildiğini gösterdi. Aynı çalışmaya göre bu düşünce, stresli bir anın ardından bazı olumsuz duyguları da azaltabiliyor.
Erken Almak Kaygılı Olmak Anlamına Gelmiyor
Araştırmacılar kompulsif alışverişi değerlendirirken alışverişin zamanına değil; kontrol kaybına, yaşanan sıkıntıya ve günlük hayata etkisine bakıyor. 2024’te 16 çalışmayı inceleyen bir derleme, algılanan stres ile kompulsif alışveriş belirtileri arasında bağ buldu. Ancak verilerin neden-sonuç ilişkisi kurmaya yetmediğini de vurguladı.
Yani ekimde bir yılbaşı süsü almak, tek başına kaygı belirtisi sayılmıyor. Belirleyici olan, bu alışverişin heves veren bir tercih mi yoksa kontrol edilmesi zor bir ihtiyaç mı olduğu.
