‘1640-1648 yılları arasında hüküm süren Osmanlı padişahı İbrahim’in ebeveyni kimdir?’ sorusu son günlerde arama motorlarında en çok merak edilenler arasında yer alıyor. Sorunun cevabı: Sultan İbrahim’in babası Osmanlı padişahı I. Ahmed, annesi ise Osmanlı tarihinin en etkili kadınlarından Kösem Sultan’dır. Tarihe ‘Deli İbrahim’ lakabıyla da geçen I. İbrahim’in hayatını ve saltanatını derledik.
Sultan İbrahim, 1640-1648 yılları arasında tahtta kalan 18. Osmanlı padişahıdır.
I. İbrahim, ağabeyi IV. Murad’ın ölümünün ardından 9 Şubat 1640’ta tahta çıktı ve 8 Ağustos 1648’de tahttan indirildi. Yaklaşık sekiz buçuk yıl süren saltanatı boyunca aynı zamanda halifelik unvanını da taşıdı.
Sultan İbrahim’in Annesi ve Babası Kim?
Sultan İbrahim, Kasım 1615’te İstanbul’da Topkapı Sarayı’nda doğdu. Babası Osmanlı padişahı I. Ahmed, annesi Kösem Mahpeyker Sultan’dır. Kösem Sultan, hem oğulları IV. Murad ve I. İbrahim hem de torunu IV. Mehmed döneminde sarayda etkili bir isim oldu. I. İbrahim, I. Ahmed’in tahta çıkan üç oğlunun sonuncusudur.
Hanedanın Hayatta Kalan Tek Erkek Üyesiydi
Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi’ne göre IV. Murad öldüğünde, onun oğulları küçük yaşta hayatını kaybetmiş olduğu için I. İbrahim hanedanın hayatta kalan tek erkek üyesiydi. Bu nedenle Osmanlı soyunun devamı büyük ölçüde ona bağlıydı. Sultan İbrahim’in oğullarından IV. Mehmed, II. Süleyman ve II. Ahmed daha sonra padişah oldu.
Sultan İbrahim Döneminde Neler Oldu?
Saltanatının ilk yıllarında sadrazam Kemankeş Kara Mustafa Paşa’nın yönetimi öne çıktı; kaynaklar bu dönemi görece istikrarlı olarak değerlendirir. Kemankeş Kara Mustafa Paşa, 1644’te görevden alınıp idam edildi. Sultan İbrahim döneminin en önemli dış gelişmesi ise 1645’te başlayan Girit seferidir. Malta’ya sefer yapılacağı duyurulan donanmanın asıl hedefi Girit’ti ve Hanya 1645 yazında alındı.
Neden ‘Deli İbrahim’ Deniyor?
Sultan İbrahim, halk arasında ve bazı ders kitaplarında ‘Deli İbrahim’ olarak anılır. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, bu lakabın 20. yüzyılın başında bazı tarihçilerce kullanıldığını ve sonradan yaygınlaştığını belirtir. Ansiklopediye göre Sultan İbrahim’in kendi mektuplarında da görülen dönemsel ruhsal sıkıntıları vardı, ancak devlet işlerini takip etmeyi sürdürdü. Bazı güncel akademik çalışmalar da bu olumsuz imajı yeniden tartışmaya açıyor.
Sultan İbrahim Nasıl Öldü, Türbesi Nerede?
Sultan İbrahim, 8 Ağustos 1648’de yeniçeri ağaları, ulema ve saray çevresinin bir araya geldiği bir ayaklanma sonucu tahttan indirildi; yerine oğlu IV. Mehmed tahta çıkarıldı. Şeyhülislam fetvasıyla 18 Ağustos 1648’de idam edildi. Naaşı, Ayasofya’daki amcası I. Mustafa’nın türbesine defnedildi; bu türbe sonradan İbrahim Türbesi olarak da anıldı.
